Đêm định mệnh với lô đá Hàn Quốc vỡ nát

11 giờ đêm, tài xế gọi dậy bảo xe tải vừa lật ở đèo Hải Vân, nguyên container đá Hàn Quốc trị giá 400 triệu tan thành hàng trăm mảnh vụn, và tôi nhận ra cả năm trời mình chưa từng đọc kỹ một điều khoản bảo hiểm nào. Khi bắt tay vào #keyword#, tôi cứ nghĩ mọi thứ chỉ xoay quanh việc chọn màu đá, ký hợp đồng và giao hàng đúng hẹn. Cái đêm đó, đứng giữa hiện trường với mùi dầu nhớt và tiếng còi xe cứu hộ, tôi mới thấm cái giá của sự chủ quan.

Nhìn hóa đơn mà tôi tưởng chỉ là chi phí giấy tờ

Ngày đầu ký hợp đồng với công ty logistic, tôi nhìn dòng phí bảo hiểm hàng hóa mà chỉ muốn bỏ qua cho rẻ. Tính nhẩm một chuyến hàng từ cảng Tiên Sa về kho Đà Nẵng, nếu gạch bỏ khoản này tôi tiết kiệm được gần ba triệu đồng mỗi lần. Với một showroom mới mở, ba triệu là khoản đủ để tôi chi cho một chiếc máy cắt mới hoặc trả tiền mặt bằng thêm một tháng. Tôi tự nhủ, xe chạy đường ngắn, tài xế quen đường, xác suất gặp sự cố chắc phải rất thấp. Điều buồn cười là tôi từng đọc báo về các vụ lật xe tải trên đèo Hải Vân nhưng chưa bao giờ nghĩ nó xảy ra với mình. Đến lúc nhìn thấy những tấm đá vỡ vụn nằm lẫn với mảnh thủy tinh và dầu nhớt, tôi mới hiểu vì sao người ta gọi đây là rủi ro bất khả kháng. Sáng hôm sau, tôi gọi lại cho công ty vận chuyển, họ nói thẳng: không có bảo hiểm thì họ chỉ chịu trách nhiệm đến khi hàng xếp lên xe. Tôi đứng hình, vì số tiền 400 triệu đó là toàn bộ vốn lưu động của showroom trong suốt nửa năm sau.

Khác biệt giữa đá sứ và đá thạch anh khi va đập mạnh

Sau tai nạn, tôi cẩn thận nhặt từng mảnh vỡ đem về kho để kiểm tra, và chính lúc đó tôi nhận ra sự khác biệt rõ rệt giữa hai dòng sản phẩm chính của hãng Hàn Quốc. Tấm đá thạch anh vỡ thành những đường thẳng tắp, gãy gọn như bị cắt bằng dao, còn đá sứ lại vụn nát như mảnh chai vỡ, bề mặt loang lổ vết nứt hình mạng nhện. Tôi ngồi hàng giờ trong kho, soi từng mảnh dưới đèn, rồi tự rút ra kinh nghiệm: thạch anh dù cứng nhưng lại giòn, cần kê chèn dày hơn ở các điểm tiếp xúc với sàn xe, còn đá sứ thì phải dùng xốp mềm bọc kín từng tấm trước khi dựng đứng. Tôi thay toàn bộ dây đai thép cũ bằng loại dây đai dệt có độ co giãn tốt hơn, vì tôi hiểu rằng lực rung khi xe ôm cua mới là kẻ giết người thầm lặng. Có lần tôi nghe một người thợ lâu năm nói rằng tổn thất do va đập không chỉ ở chỗ nứt vỡ, mà còn ở những vết rạn siêu nhỏ không nhìn thấy bằng mắt thường, làm giảm tuổi thọ của đá sau này. Tôi đã đem chuyện đó ra kiểm tra và thấy anh ta nói đúng, vì vậy giờ đây bất kỳ tấm đá nào có dấu hiệu va chạm mạnh dù bề ngoài vẫn nguyên vẹn, tôi cũng loại sang hàng thanh lý.

Cái bắt tay với nhà sản xuất Hàn Quốc để đổi bù hàng vỡ

Khi tôi gọi thẳng về nhà máy ở Hàn Quốc, người phiên dịch của họ trả lời qua điện thoại rằng họ chỉ hỗ trợ hàng lỗi tại nhà máy, không bao gồm hư hại do vận chuyển. Tôi gần như muốn bỏ cuộc, nhưng rồi tôi nhớ lại có người từng chỉ tôi rằng với đối tác Hàn Quốc, sự chuyên nghiệp nằm ở chi tiết nhỏ. Tôi dành ba ngày để chụp ảnh từng mã hàng vỡ, ghi rõ số lô sản xuất in trên mép tấm đá, lập bảng thống kê tỷ lệ hư hại theo từng loại sản phẩm. Khi gửi toàn bộ tài liệu đó sang, họ đổi giọng hẳn. Qua phiên dịch, họ nói rằng chưa từng thấy đại lý nào ghi chép chi tiết như vậy, và họ đồng ý sản xuất bù 30% số lượng hàng vỡ với chiết khấu 30% cho lô hàng kế tiếp. Điều đó dạy cho tôi một bài học đắt giá: trong kinh doanh, không có gì là không thể đàm phán, chỉ là bạn có đủ kiên nhẫn để chuẩn bị hồ sơ thuyết phục hay không. Từ đó, tôi luôn giữ mối liên hệ với phòng xuất khẩu của hãng, gửi email cảm ơn sau mỗi lô hàng về, và thậm chí gửi tặng họ vài món quà nhỏ đặc sản miền  thi công đá solid surface . Nghĩ lại, cái bắt tay giữa tôi và đối tác Hàn Quốc không chỉ là thương lượng, mà là sự tôn trọng lẫn nhau giữa hai người làm nghề thực sự.

Bộ hồ sơ rủi ro 15 trang tôi soạn lại sau vụ lật xe

Ngồi viết lại quy trình nhận hàng trong suốt một tuần, tôi mới thấy hết sự ngu ngốc của mình khi trước đây chỉ giao phó hết cho tài xế. Bộ hồ sơ rủi ro dài 15 trang của tôi bây giờ phân loại mức độ rủi ro theo từng loại xe tải, cung đường và điều kiện thời tiết. Tôi đưa ra một con số cụ thể: tôi từ chối ít nhất 40% đơn hàng có thời gian giao vào tháng mưa bão miền Trung, dù trước đó tôi nhận hết vì sợ mất khách. Tôi quy định mỗi tấm đá phải được ép thêm lớp xốp dày 5cm ngay tại nhà máy trước khi xuất kho, dù chi phí tăng thêm 15% cho mỗi container. Có người bảo tôi làm quá, nhưng tôi nhớ có lần một khách hàng gọi điện mắng tôi vì tấm đá bếp bị sứt một góc nhỏ khi giao hàng, và tôi phải mất hai tuần để đổi hàng mới. Cái giá của sự cẩu thả không chỉ là tiền, mà còn là uy tín với khách hàng. Bây giờ, khi ký hợp đồng vận chuyển, tôi luôn mở trang đầu tiên của hồ sơ rủi ro ra và hỏi tài xế: anh đã đọc kỹ phần này chưa? Tôi không còn tin vào lời hứa, mà chỉ tin vào những gì được viết ra giấy. Nếu bạn đang bắt đầu với nghề này, tôi khuyên bạn đừng đợi đến khi xe lật mới ngồi viết lại mọi thứ như tôi đã làm.